Բուժում

 

Նախնադարյան հասարակության մեջ, հատկապես մայրիշխանության շրջանում, բժշկի դերը կատարել է մայրը:

Հին Հայաստանում բժշկությունը եղել է մշակույթի կարևոր մասը:

Ուրարտական և ավելի վաղ շրջանների բնակավայրերի պեղումները վկայում են բժշկական արվեստի բարձր մակարդակի մասին:

Հայ դասական բժշկության զարգացման վաղ շրջանը սերտորեն կապված է եղել հունական դպրոցի գործունեության և անտիկ հեղինակների երկերի թարգմանության հետ, հետեւապես անտիկ գիտությունը մեծապես ազդել է միջնադարյան հայ բնափիլիսոփաների ու բժիշկների աշխարհայացքի վրա:

Հայոց Վերածննդի դարաշրջանում մեծ համբավ է ունեցել Անիի եւ Կիլիկիայի բժշկական դպրոցների գործունեությունը:

Բարձր են գնահատվել Մեծն Մխիթարի գլուխգործոց «Ջերմանց մխիթարություն» աշխատությունն ու նրա բերած ավանդը ախտաբանության, մահճաբանության և դեղագիտության բնագավառներում, ինչպես նաեւ Ամասիայի, Սեբաստիայի, Եվդոկիայի ու Նոր Ջուղայի բժշկական դպրոցների գիտական ժառանգությունը:

Հայկական ժողովրդական բժշկության փորձը անսպառ աղբյուր է եղել մեր դասական բժշկության զարգացման համար:

պրոֆ. Ստելլա Վարդանյան

Մախոլդի ինհալյատոր, 20-րդ դ.
Մախոլդի ինհալյատոր, 20-րդ դ.

Մախոլդի ինհալյատորը նախատեսված է շնչական ուղիների, սիրտ-անոթային և նյարդային համակարգերի հիվանդությունների բուժման և կանխարգելման համար

press to zoom
Հանքային ջրի բաժակներ, 20-րդ դ.
Հանքային ջրի բաժակներ, 20-րդ դ.

Հանքային ջրի բաժակները 19-րդ դարում հորինել են Շվեյցարիայի բուժավայրերում: Հանքային ջուրը անհրաժեշտ էր խմել մեծ քանակով` 5լ և ավելի, քայլելով: Սակայն քայլելիս գլանաձև բաժակից ջուրը թափվում էր, իսկ տափակից` ոչ: Թթու կամ տաք հանքային ջուրը խմելիս ատամները դեղնում են ու փչանում, մինչդեռ ծորակից խմելու դեպքում ջուրը շրջանցում է ատամները և կուլ գնում: Հետագայում նման բաժակներ սկսեցին պատրաստել նաև Հայաստանի հանքային ջրերի բուժավայրերում` Ջերմուկում, Արզնիում, Դիլիջանում և այն:

press to zoom
Ներարկիչի ասեղներ` տուփով, 20-րդ դ.
Ներարկիչի ասեղներ` տուփով, 20-րդ դ.

Ներարկիչի տարբեր չափի և նշանակության ասեղները օգտագործվել են հեղուկ դեղերը ենթամաշկային, միջմկանային և ներերակային եղանակով օրգանիզմ ներմուծելու, ինչպես նաև այլ բուժական ու ախտորոշիչ պրոցեդուրաներ կատարելու նպատակով: Ասեղները պահվել են չժանգոտվող մետաղյա տուփերի մեջ:

press to zoom
Վիրաբուժական գործիքներ, 20-րդ դ.
Վիրաբուժական գործիքներ, 20-րդ դ.

Վիրաբուժության մեջ օգտագործվում են ամենատարբեր տեսակի, չափի ու նշանակության գործիքներ, որոնք դարերի ընթացքում կատարելագործվել են վիրաբույժի աշխատանքը հեշտացնելու և ավելի արդյունավետ դարձնելու նպատակով:

press to zoom
Աչքի պրոթեզներ, 20-րդ դ դ.
Աչքի պրոթեզներ, 20-րդ դ դ.

Տուփի ներսային մակերեսին գրված է ,,ՌԽՍՖՀ սոցիալական ապահովության նախարարություն: Աչքի ապակյա պրոթեզների և լսողական սարքերի Մոսկվայի ֆաբրիկա”: Տուփը պարունակում է տարբեր տեսակի, չափի և գույնի 66 (6 հատը պակասում է) ապակյա աչքեր, որոնք ակնաբույժի ցուցումով տեղադրվում են աչքը կորցրած մարդու ակնակապիճում` կոսմետիկ նպատակով: Գնվել է 2013 թ. Երևանի հնաշուկայից:

press to zoom
Բժշկա-դեղագործական գործիքներ, 20-րդ
Բժշկա-դեղագործական գործիքներ, 20-րդ

Տարբեր նշանակության բժշկական գործիքներ են թիակը, սկարիֆիկատորը, դեղագործական պլաստմասե շպատելը և մետաղյա ունելին:

press to zoom
Բժշկական բանկաներ, 20-րդ դ.
Բժշկական բանկաներ, 20-րդ դ.

Բժշկական բանկան կոր հատակով, հաստ եզրերով, 30-70 մլ ծավալով ապակյա անոթ է, որը բժիշկները օգտագործել են սկսած 16-րդ դարից: Հնում ապակու փոխարեն օգտագործվել են նաև կավե, կոտոշե, մետաղե բանկաներ: Բանկաներ դնելու միջոցով բուժել են բրոնխիտ, թոքաբորբ, նյարդաբորբ, նյարդացավ և այլն:

press to zoom
Ատամնաբուժական գործիքներ, 20-րդ դ.
Ատամնաբուժական գործիքներ, 20-րդ դ.

Ատամնաբուժական գործիքները լինում են տարբեր չափի, ձևի ու նշանակության: Դրանք դարերի ընթացքում աստիճանաբար կատարելագործվել են, ավելի հարմար դարձնելով բժշկի շխատանքը և արդյունավետ` բուժումը:

press to zoom
Վիրաբույժի գործիքներ, 20-րդ դ. սկիզբ
Վիրաբույժի գործիքներ, 20-րդ դ. սկիզբ

Ռազմա-դաշտային վիրաբույժի գործիքների գրպանի լրիվ համալիրը իրենից ներկայացնում է քաթանե փաթաթովի պայուսակ, որի գրպանիկներում դրված են վիրաբույժի համար ամենաանհարաժեշտ գործիքները. զոնդ, կատետեր, մկրատ, նշտար, սափրիչ, սեղման, վիրաբուժական թել, ասեղներ, ունելի և այլն:

press to zoom
Հանքային ջրի բաժակներ, 20-րդ դ.
Հանքային ջրի բաժակներ, 20-րդ դ.

Հանքային ջրի բաժակները 19-րդ դարում հորինել են Շվեյցարիայի բուժավայրերում: Հանքային ջուրը անհրաժեշտ էր խմել մեծ քանակով` 5լ և ավելի, քայլելով: Սակայն քայլելիս գլանաձև բաժակից ջուրը թափվում էր, իսկ տափակից` ոչ: Թթու կամ տաք հանքային ջուրը խմելիս ատամները դեղնում են ու փչանում, մինչդեռ ծորակից խմելու դեպքում ջուրը շրջանցում է ատամները և կուլ գնում: Հետագայում նման բաժակներ սկսեցին պատրաստել նաև Հայաստանի հանքային ջրերի բուժավայրերում` Ջերմուկում, Արզնիում, Դիլիջանում և այն:

press to zoom
Էսմարխի բաժակներ, 20-րդ դ.
Էսմարխի բաժակներ, 20-րդ դ.

Էսմարխի բաժակը կարող է պատրաստված լինել մետաղից, ռետինից, ապակուց և այլ նյութերից: Տարողությունը կազմում է 1-3լ.: Ստորին ծայրին ամրացված է 2մ երկարությամբ ռետինե խողովակ, որի ծայրին կա ծայրակալ: Հարմարանքը հորինել է գերմանացի բժիշկ Ֆ. Էսմարխը և նախատեսված է հոգնայի միջոցով ուղիղ և հաստ աղիների լվացումներ կատարելու, ինչպես նաև այդ օրգանների մեջ դեղալուծույթներ ներարկելու համար:

press to zoom
Մետաղյա գործիքներ, 20-րդ դ.
Մետաղյա գործիքներ, 20-րդ դ.

Թանգարանում պահվում են տարբեր նշանակության մետաղյա գործիքներ, օրինակ ատաղծագործի սղոցներ, ունելի և այլն, որոնք հին բժիշկները օգտագործում էին ջնջխված կամ գանգրենայի ենթարկված վերջույթը անդամահատելու նպատակով: Նկարից երևում է, որ մեծ սղոցի բռնակը փայտից է, իսկ փոքրինը` խողովակավոր ոսկրից:

press to zoom
DSC_1148.jpg
DSC_1148.jpg
press to zoom
Մինինի լամպ, 20-րդ դ. սկիզբ
Մինինի լամպ, 20-րդ դ. սկիզբ

Մինինի լամպը կամ Կապույտ լույսը սարք է, որը կապույտ ապակիով շիկացման լամպի ինֆրակարմիր ճառագայթումը ֆոկուսացնելով ստեղծում է տաքացնող բուժական էֆեկտ: Այդ սարքով կարելի է բուժել հարբուխ, վերին շնչուղիների բորբոքում, ներքին ականջաբորբ, հայմորիտ, ցավով ուղեկցվող ախտաբանական վիճակներ և այլն: Սարքը հորինել է ռուս բժիշկ Ա. Մինինը (1851-1909):

press to zoom
Ստերիլիզատոր, 20-րդ դ.
Ստերիլիզատոր, 20-րդ դ.

Չժանգոտվող մետաղից պատրաստված տարբեր չափերի ստերիլիզատորները բժշկության մեջ օգտագործվել են ներարկիչները և ասեղները ջրի մեջ եռացնելով մանրէազերծելու և այդ վիճակով պահելու նպատակով:

press to zoom
Ներարկիչի և ասեղների տուփեր, 20-րդ դ
Ներարկիչի և ասեղների տուփեր, 20-րդ դ

Մանրէազերծված ներարկիչ և ասեղներ պահելու մետաղե ֆուտլյարը նախատեսված է այդ առարկաները ստերիլ վիճակում պահելու, տեղափոխելու և շտապ օգնության բրիգադի կողմից տնային պայմաններում հիվանդին առաջին օգնություն ցուցաբերելու համար:

press to zoom
Բալոնավոր բանկա, 20-ր դ.
Բալոնավոր բանկա, 20-ր դ.

Բժշկական վակուումային բալոնավոր բանկան օգտագործվում է վակուում թերապիայի նպատակով: Ռետինե բալոնի առկայությունը բացառում է վակուում ստանալու նպատակով կրակի օգտագործումը: Բանկայի միջոցով կատարվում է մարմնի ցավոտ հատվածի մերսում:

press to zoom
Ունելիներ, 19-20-րդ դդ.
Ունելիներ, 19-20-րդ դդ.

Մետաղյա ունելին (պինցետ) եղել և մնում է բժշկի, հատկապես վիրաբույժի կարևոր գործիքներից մեկը` վերքերը մշակելու և վիրահատություն կատարելու ժամանակ: Այն, ինչպես և մյուս բժշկական գործիքները, յուրաքանչյուր օգտագործումից առաջ ենթարկվում է մանրակրկիտ մանրէազերծման:

press to zoom
Հանքային ջրի բաժակներ, 20-րդ դ.
Հանքային ջրի բաժակներ, 20-րդ դ.

Հանքային ջրի բաժակները 19-րդ դարում հորինել են Շվեյցարիայի բուժավայրերում: Հանքային ջուրը անհրաժեշտ էր խմել մեծ քանակով` 5լ և ավելի, քայլելով: Սակայն քայլելիս գլանաձև բաժակից ջուրը թափվում էր, իսկ տափակից` ոչ: Թթու կամ տաք հանքային ջուրը խմելիս ատամները դեղնում են ու փչանում, մինչդեռ ծորակից խմելու դեպքում ջուրը շրջանցում է ատամները և կուլ գնում: Հետագայում նման բաժակներ սկսեցին պատրաստել նաև Հայաստանի հանքային ջրերի բուժավայրերում` Ջերմուկում, Արզնիում, Դիլիջանում և այն:

press to zoom
Պոզեր
Պոզեր
press to zoom
Պղնձե թաս և գդալ, 19-րդ դ.
Պղնձե թաս և գդալ, 19-րդ դ.

Պղնձե թաս և գդալ, որոնցով դեղ են պատրաստում

press to zoom
Բաժակներ, 20-րդ դ.
Բաժակներ, 20-րդ դ.

Տարրբեր նյութերից պատրաստված բաժակները լինելով կենցաղային իր, բժշկի կողմից օգտագործվել են հիվանդին ջուր, բուժիչ թուրմեր խմացրելու և այլ նպատակների համար:

press to zoom
Ատամնաբուժական գործիքներ, 19-րդ դ.
Ատամնաբուժական գործիքներ, 19-րդ դ.

Ատամնաբուժական գործիքները լինում են տարբեր չափի, ձևի ու նշանակության: Դրանք դարերի ընթացքում աստիճանաբար կատարելագործվել են, ավելի հարմար դարձնելով բժշկի շխատանքը և արդյունավետ` բուժումը:

press to zoom
Սկարիֆիկատորներ, 20-րդ դ.
Սկարիֆիկատորներ, 20-րդ դ.
press to zoom
Էսպանդերներ, 20-րդ դ
Էսպանդերներ, 20-րդ դ

Տարբեր ձևի, չափի և նշանակության ձեռքի ափի էսպանդերները նախատեսված է ինչպես մարզիկների մարզվելու, այնպես էլ տարբեր նյարդային հիվանդությունների բուժման համար:

press to zoom
Բժշկական գործիքներ և տուփ, 20-րդ դ.
Բժշկական գործիքներ և տուփ, 20-րդ դ.

Չժանգոտվող մետաղից պատրաստված բժշկական գործիքներ և տուփ:

press to zoom
Ապակյա տափակ բաժակ, 19-րդ դ.
Ապակյա տափակ բաժակ, 19-րդ դ.

Ապակյա տափակ բաժակը նախատեսված է զբոսնելու ընթացքում հանքային ջուր խմելու համար, քանի որ տափակ լինելը թույլ չի տալիս, որ քայլելիս ջուրը թափվի:

press to zoom
Հանքային ջրի բաժակներ, 20-րդ դ.
Հանքային ջրի բաժակներ, 20-րդ դ.

Հանքային ջրի բաժակները 19-րդ դարում հորինել են Շվեյցարիայի բուժավայրերում: Հանքային ջուրը անհրաժեշտ էր խմել մեծ քանակով` 5լ և ավելի, քայլելով: Սակայն քայլելիս գլանաձև բաժակից ջուրը թափվում էր, իսկ տափակից` ոչ: Թթու կամ տաք հանքային ջուրը խմելիս ատամները դեղնում են ու փչանում, մինչդեռ ծորակից խմելու դեպքում ջուրը շրջանցում է ատամները և կուլ գնում: Հետագայում նման բաժակներ սկսեցին պատրաստել նաև Հայաստանի հանքային ջրերի բուժավայրերում` Ջերմուկում, Արզնիում, Դիլիջանում և այն:

press to zoom
Դյոլաֆուայի ասպիրատոր, Փարիզ, 19-րդ
Դյոլաֆուայի ասպիրատոր, Փարիզ, 19-րդ

Այս ասպիրատորը հորինել է փարիզեցի անվանի թերապևտ Ժորժ Դյոլաֆուան 1869 թ. որը այն կիրառել է պլևրիտների բուժման ժամանակ, էքսուդատները և տրանսուդատները արտածծելու նպատակով:

press to zoom
Հին դեղատուփեր, 20-րդ դ. սկիզբ
Հին դեղատուփեր, 20-րդ դ. սկիզբ
press to zoom
Մինինի լամպ, 20-րդ դ. սկիզբ
Մինինի լամպ, 20-րդ դ. սկիզբ

Մինինի լամպը կամ Կապույտ լույսը սարք է, որը կապույտ ապակիով շիկացման լամպի ինֆրակարմիր ճառագայթումը ֆոկուսացնելով ստեղծում է տաքացնող բուժական էֆեկտ: Այդ սարքով կարելի է բուժել հարբուխ, վերին շնչուղիների բորբոքում, ներքին ականջաբորբ, հայմորիտ, ցավով ուղեկցվող ախտաբանական վիճակներ և այլն: Սարքը հորինել է ռուս բժիշկ Ա. Մինինը (1851-1909):

press to zoom
Էլեկտրական ստերիլիզատոր-եռոց, 20-րդ
Էլեկտրական ստերիլիզատոր-եռոց, 20-րդ

Չժանգոտվող պողպատից պատրաստված էլեկտրական ստերիլիզատոր-եռոցը նախատեսված է թորած ջրի մեջ եռացնելու միջոցով վիրաբուժական գործիքները և այլ նյութերը մանրէազերծելու համար:

press to zoom
Կաթոցիչներ, 20-րդ դ.
Կաթոցիչներ, 20-րդ դ.

Կաթոցիչը ապակյա խողովակ է, որի մի ծայրը նեղացված է, իսկ մյուսին ամրացված ռետինե օդամղիչ գլան: Կիրառվում է կաթիլներով դոզավորված հեղուկ դեղեր աչքի և քթի մեջ կաթեցնելու համար:

press to zoom
DSC_0003110 (188).jpg
DSC_0003110 (188).jpg
press to zoom
Հոգնայի ռետինե տանձիկներ, 20-րդ դ.
Հոգնայի ռետինե տանձիկներ, 20-րդ դ.

Հոգնայի ռետինե տանձիկը նախատեսված է ուղիղ և հաստ աղիները լվանալու համար, ինչպես նաև այդ օրգանների մեջ հեղուկ դեղեր ներմղելու համար:

press to zoom
Ժանեի ներարկիչ, 20-րդ դ.
Ժանեի ներարկիչ, 20-րդ դ.

Ժանեի ներարկիչը նախատեսված է օրգանիզմից տարբեր հեղուկներ արտածծելու համար, խոռոչները լվանալու համար, ինչպես նաև հիվանդ օրգանիզմ զոնդի միջոցով հեղուկ կերակուր կամ դեղորայք ներմղելու համար:

press to zoom
Էմալապատ թասիկ և ունելի, 20-րդ դ.
Էմալապատ թասիկ և ունելի, 20-րդ դ.

Բժշկական էմալապատ թասիկ և ունելի: Այսպիսի թասիկը օգտագործվում է բժշկական հիմնարկներում` փոքր բժշկական գործիքները, ապակեղենը և նյութերը մանրէազերծելու և պահելու համար Ունելին հանդիսանում է կարևոր բժշկական գործիք վիրահատությունների և վիրակապությունների ժամանակ

press to zoom
Հանքային ջրի բաժակներ, 20-րդ դ.
Հանքային ջրի բաժակներ, 20-րդ դ.

Հանքային ջրի բաժակները 19-րդ դարում հորինել են Շվեյցարիայի բուժավայրերում: Հանքային ջուրը անհրաժեշտ էր խմել մեծ քանակով` 5լ և ավելի, քայլելով: Սակայն քայլելիս գլանաձև բաժակից ջուրը թափվում էր, իսկ տափակից` ոչ: Թթու կամ տաք հանքային ջուրը խմելիս ատամները դեղնում են ու փչանում, մինչդեռ ծորակից խմելու դեպքում ջուրը շրջանցում է ատամները և կուլ գնում: Հետագայում նման բաժակներ սկսեցին պատրաստել նաև Հայաստանի հանքային ջրերի բուժավայրերում` Ջերմուկում, Արզնիում, Դիլիջանում և այն:

press to zoom
Աֆրիկյան թմբուկ` ջեմբե, 20-րդ դ.
Աֆրիկյան թմբուկ` ջեմբե, 20-րդ դ.

Ծառի բնի մի հատվածից պատրաստված գլանաձև սնամեջ թմբուկ, որի վերին մասը փակված է այծի ձիգ կաշվով: Թմբուկը օգտագործվում է ինչպես ազգային երաժշտության մեջ այնպես էլ հմայական պարեր պարելիս: Երաժշտությունը կիրառվում է նաև հմայական պարերի միջոցով հիվանդների բուժման նպատակով:

press to zoom
Օբսիդիանե դանակ, քարե դար
Օբսիդիանե դանակ, քարե դար

Օբսիդիանը (Սատանի եղունգ, Վանակատ, Ապակեքար, Դեվե-գյոզու և այլն) բնական հրաբխային մուգ գույնի ապակի է: Այս միներալի վերաբերյալ առաջին գրառումը կատարվել է մ.թ.ա. 372-287թթ. ապրած հույն գիտնական Թեոֆրաստոսի կողմից: Քարե դարում օգտագործվել է քերիչ, դանակ, գեղարդ, մանգաղ և այլ իրեր պատրաստելու համար: Հին բժիշկները օբսիդիանե դանակով կատարել են վիրահատություններ: Գիտության կողմից ապացուցվել է, որ օբսիդիանե սայրով նշտարի կտրած վերքը ավելի արագ է լավանում, քան մետաղյա նշտարինը:

press to zoom
Ունելիներ և շպատելներ, 20-րդ դ.
Ունելիներ և շպատելներ, 20-րդ դ.
press to zoom
պոզեր
պոզեր
press to zoom
Դյոլաֆուայի ասպիրատոր, Փարիզ, 19-րդ
Դյոլաֆուայի ասպիրատոր, Փարիզ, 19-րդ

Այս ասպիրատորը հորինել է փարիզեցի անվանի թերապևտ Ժորժ Դյոլաֆուան 1869 թ. որը այն կիրառել է պլևրիտների բուժման ժամանակ, էքսուդատները և տրանսուդատները արտածծելու նպատակով:

press to zoom
Պրոտարգոլ դեղի սրվակ, 20-րդ դ. սկ.
Պրոտարգոլ դեղի սրվակ, 20-րդ դ. սկ.

Протаргол - препарат серебра, который обладает антисептическим, противовоспалительным и вяжущим действием. Широко используется в лечении воспалительно-гнойных процессов в офтальмологии, оториноларингологии, урологии, для лечения ринита, фарингита, отита у детей. В сравнении с антибиотиками Протаргол не приводит к дизбакериозу. Выпускается в виде водного раствора.

press to zoom
Հանքային ջրի բաժակներ, 20-րդ դ.
Հանքային ջրի բաժակներ, 20-րդ դ.

Հանքային ջրի բաժակները 19-րդ դարում հորինել են Շվեյցարիայի բուժավայրերում: Հանքային ջուրը անհրաժեշտ էր խմել մեծ քանակով` 5լ և ավելի, քայլելով: Սակայն քայլելիս գլանաձև բաժակից ջուրը թափվում էր, իսկ տափակից` ոչ: Թթու կամ տաք հանքային ջուրը խմելիս ատամները դեղնում են ու փչանում, մինչդեռ ծորակից խմելու դեպքում ջուրը շրջանցում է ատամները և կուլ գնում: Հետագայում նման բաժակներ սկսեցին պատրաստել նաև Հայաստանի հանքային ջրերի բուժավայրերում` Ջերմուկում, Արզնիում, Դիլիջանում և այն:

press to zoom
Կրծքի կաթ կթելու սարք, 20-րդ դ.
Կրծքի կաթ կթելու սարք, 20-րդ դ.

Մայրական կրծքի կաթ կթելու սարքը նախատեսված է կնոջ կրծքի կաթը ձեռքով կթելու համար:

press to zoom
Սարքի մետաղյա տուփ, 20-րդ դ.
Սարքի մետաղյա տուփ, 20-րդ դ.

Արյուն վերցնելու սարքի մետաղյա տուփ, վրան գրված է ,,ԽՍՀՄ, ք. Օդեսա, գործարան ,,Վետինստրումենտ’’:

press to zoom
Հանքային ջրի բաժակներ, 20-րդ դ.
Հանքային ջրի բաժակներ, 20-րդ դ.

Հանքային ջրի բաժակները 19-րդ դարում հորինել են Շվեյցարիայի բուժավայրերում: Հանքային ջուրը անհրաժեշտ էր խմել մեծ քանակով` 5լ և ավելի, քայլելով: Սակայն քայլելիս գլանաձև բաժակից ջուրը թափվում էր, իսկ տափակից` ոչ: Թթու կամ տաք հանքային ջուրը խմելիս ատամները դեղնում են ու փչանում, մինչդեռ ծորակից խմելու դեպքում ջուրը շրջանցում է ատամները և կուլ գնում: Հետագայում նման բաժակներ սկսեցին պատրաստել նաև Հայաստանի հանքային ջրերի բուժավայրերում` Ջերմուկում, Արզնիում, Դիլիջանում և այն:

press to zoom
Հանքային ջրի բաժակներ, 20-րդ դ.
Հանքային ջրի բաժակներ, 20-րդ դ.

Հանքային ջրի բաժակները 19-րդ դարում հորինել են Շվեյցարիայի բուժավայրերում: Հանքային ջուրը անհրաժեշտ էր խմել մեծ քանակով` 5լ և ավելի, քայլելով: Սակայն քայլելիս գլանաձև բաժակից ջուրը թափվում էր, իսկ տափակից` ոչ: Թթու կամ տաք հանքային ջուրը խմելիս ատամները դեղնում են ու փչանում, մինչդեռ ծորակից խմելու դեպքում ջուրը շրջանցում է ատամները և կուլ գնում: Հետագայում նման բաժակներ սկսեցին պատրաստել նաև Հայաստանի հանքային ջրերի բուժավայրերում` Ջերմուկում, Արզնիում, Դիլիջանում և այն:

press to zoom
Շպատելներ, 20-րդ դ.
Շպատելներ, 20-րդ դ.

Փայտե, մետաղե և պլաստմասե բժշկական և դեղագործական շպատելներ:

press to zoom
Բժշկ գործիքներ, 20-րդ դ.
Բժշկ գործիքներ, 20-րդ դ.

Տարբեր նշանակության բժշկա-վիրաբուժական գործիքներ:

press to zoom
DSC_1376.jpg
DSC_1376.jpg
press to zoom
Վիրաբուժական աման, 20-րդ դ.
Վիրաբուժական աման, 20-րդ դ.
press to zoom
Կրծքի կաթ կթելու սարք, 20-րդ դ.
Կրծքի կաթ կթելու սարք, 20-րդ դ.

Մայրական կրծքի կաթ կթելու սարքը նախատեսված է կնոջ կրծքի կաթը ձեռքով կթելու համար:

press to zoom
Արյան սարքի տուփ, 20-րդ դ. առաջ. կես
Արյան սարքի տուփ, 20-րդ դ. առաջ. կես

Դոց. Ն. Նաջարյանի արյան մակարդելիությունը որոշող սարքի փայտե տուփը, 20-րդ դ. առաջին կես Քիթ-կոկորդ-ականջաբույժ, պրոֆ. Նիկոլայ Նաջարյանը (1901-1973) երկար տարիներ աշխատել է ԵՊԲԻ և ԵԲԿԻ քիթ-կոկորդ-ականջաբուժության ամբիոններում: 1940-ական թթ. մշակել է արյան մակարդելիությունը որոշող սարք, որը կոչվել է իր անունով:

press to zoom
DSC_0737.jpg
DSC_0737.jpg
press to zoom
Եղջերուների կոտոշներ
Եղջերուների կոտոշներ
press to zoom
Կոտոշե բաժակներ, 19-20-րդ դդ.
Կոտոշե բաժակներ, 19-20-րդ դդ.

Խոշոր եղջերավոր անասունների կոտոշներից հնուց ի վեր պատրաստել են բաժակներ, որոնցով կարելի է խմել ինչպես ջուր, այնպես էլ գինի, օշարակ և այլ ըմպելիքներ: Հին բժիշկները այդպիսի բաժակները օգտագործել են հիվանդներին ջուր կամ բուժիչ թուրմեր խմացնելու համար: Դրանք օգտագործվել են նաև որպես բժշկական բանկաներ:

press to zoom
Կոտոշներ
Կոտոշներ
press to zoom
Ներարկիչ, տուփով, 19-րդ դ.
Ներարկիչ, տուփով, 19-րդ դ.
press to zoom
1/2