Կենցաղային պարագաներ

 

Թանգարանում պահվում են հայ բժիշկներին կամ որևէ բուժհիմնարկի պատկանած կահույք` սեղաններ, գրասեղաններ, աթոռներ, պահարան, գրապահարան, զգեստապահարան, փայտե սառնարան, ռադիոընդունիչներ, հեռուստացույց, սեղանի և պատի հեռախոսներ, սեղանի և պատի ժամացույցներ և այլն, որոնք բնորոշում են այս կամ այն դարաշրջանում ապրած մեր հայրենակից բժիշկների կենցաղը:  

Կավե կճուճներ, 19-20-րդ դդ.
Կավե կճուճներ, 19-20-րդ դդ.

Կավե շագանակագույն և կանաչ ջնարակված կճուճները, լինելով կենցաղային իրեր, օգտագործվել են նաև դեղանյութեր պահելու համար:

Կաթսա և կճուճ, 19-20-րդ դդ.
Կաթսա և կճուճ, 19-20-րդ դդ.

Պղնձե կաթսան և կավե կճուճը, լինելով կենցաղային իրեր, օգտագործվել են նաև բժշկության մեջ:

Կոտոշե բաժակներ, 20-րդ դ.
Կոտոշե բաժակներ, 20-րդ դ.

Կոտոշից պատրաստված բաժակները օգտագործվել են ինչպես կենցաղում, այնպես էլ բժշկության մեջ:

Հախճապակյա ափսեներ, 19-20-րդ դդ.
Հախճապակյա ափսեներ, 19-20-րդ դդ.
Գունավոր ապակյա մրգամաններ, 20-րդ դ.
Գունավոր ապակյա մրգամաններ, 20-րդ դ.
Խցանահաններ, 20-րդ դ.
Խցանահաններ, 20-րդ դ.
Փայտե տաշտաքերիչներ, 20-րդ դ.
Փայտե տաշտաքերիչներ, 20-րդ դ.

Փայտե տաշտաքերիչները օգտագործել են հիմնականում հացթուխները` տաշտի տակից խմորը քերելու համար, ինչպես նաև որոշ ճաշատեսակներ (օրինակ հարիսա) կամ անուշեղեն (օրինակ դոշաբ) եփելու ընթացքում այն խառնելու համար: Հին բժիշկները փայտե քերիչները օգտագործել են նույն նպատակով, միայն այն տարբերությամբ, որ պատրաստել են որոշ տեսակի դեղեր կամ դեղանյութեր: Օրինակ դոշաբը այսօր էլ համարվում է մրսածության և հազի բուժման փորձված միջոց:

Պուտուկներ և ջրամաններ, 20-րդ դ.
Պուտուկներ և ջրամաններ, 20-րդ դ.

Կավե ջնարակված պուտուկները և ապակյա ջրամանները օգտագործվել են կենցաղում և բժշկության մեջ:

Պատի հեռախոս, 20-րդ դ. սկիզբ
Պատի հեռախոս, 20-րդ դ. սկիզբ

Պատի հեռախոսը եղել է ինչպես բնակարանի, այնպես էլ յուրաքանչյուր բուժհիմնարկի կարևոր սարքը:

Հախճապակյա ափսեներ, 19-20-րդ դդ.
Հախճապակյա ափսեներ, 19-20-րդ դդ.
Հախճապակյա ափսե, 20-րդ դ.
Հախճապակյա ափսե, 20-րդ դ.
Պղնձե բաժակ, 19-րդ դ.
Պղնձե բաժակ, 19-րդ դ.
Բազմաֆուկցիոնալ կացնիկ, 20-րդ դ.
Բազմաֆուկցիոնալ կացնիկ, 20-րդ դ.
Պղնձե անագապատ կաթսա, 19-րդ դ.
Պղնձե անագապատ կաթսա, 19-րդ դ.
Կավե կժեր, 20-րդ դ.
Կավե կժեր, 20-րդ դ.
Մետաղյա և փայտե մոմակալներ, 20-րդ դ.
Մետաղյա և փայտե մոմակալներ, 20-րդ դ.
Պղնձե անագապատ կաթսայիկ, 19-րդ դ.
Պղնձե անագապատ կաթսայիկ, 19-րդ դ.
Պղնձե թաս, 19-րդ դ.
Պղնձե թաս, 19-րդ դ.
Մկրատներ, 19-20-րդ դդ.
Մկրատներ, 19-20-րդ դդ.

Տարբեր չափի, ձևի և նշանակության մկրատները օգտագործվել են ինչպես կենցաղում, այնպես էլ բժշկության և վիրաբուժության մեջ:

Բաժակներ
Բաժակներ

Թանգարանում պահվում են մի քանի հազարամյակի պատմություն ունեցող կավե պեղածո բաժակ, պղնձե (19-րդ դ.), փայտե (20-րդ դ.) և ապակյա (20-րդ դ.) բաժակներ, որոնք լինելով կենցաղային իրեր, բժիշկների կողմից օգտագործվել են հիվանդին ջուր, բուժիչ թուրմեր խմեցնելու և այլ նպատակների համար:

Հեռախոս, 20-րդ դ. սկիզբ
Հեռախոս, 20-րդ դ. սկիզբ
Աքցաններ և շաքարկոտրիչներ, 19-20-րդ
Աքցաններ և շաքարկոտրիչներ, 19-20-րդ

Աքցաններն ու շաքարկոտրիչները, լինելով արհեստավորական և կենցաղային գործիքներ, հին վարսավիրների (դալլաք, բերբեր) և ատամնաբույժների կողմից օգտագործվել են ատամ հեռացնելու նպատակով:

Ապակյա մրգաման, 20-րդ դ.
Ապակյա մրգաման, 20-րդ դ.
Հախճապակյա ափսե, 20-րդ դ.
Հախճապակյա ափսե, 20-րդ դ.
Մորզեի սարք, 20-րդ դ.
Մորզեի սարք, 20-րդ դ.
Կավե ջնարակված պուտուկներ, 19-20-րդ
Կավե ջնարակված պուտուկներ, 19-20-րդ
Դանակներ, 19-20-րդ դ.
Դանակներ, 19-20-րդ դ.

Տարբեր չափի և ձևի դանակները լինելով կենցաղային պարագաներ, բժիշկների կողմից օգտագործվել են վիրաբուժական նպատակներով:

Ապակյա ամաններ, 20-րդ դ.
Ապակյա ամաններ, 20-րդ դ.

Տարբեր ձևի և գույնի ապակիներից պատրաստված ամանները օգտագործվել են համեմունքներ և դեղանյութեր պահելու համար:

Պղնձե թեյնիկ, 19-րդ դ.
Պղնձե թեյնիկ, 19-րդ դ.
Հախճապակյա ափսե, 20-րդ դ.
Հախճապակյա ափսե, 20-րդ դ.
Պատի հեռախոս, 1920-ական թթ.
Պատի հեռախոս, 1920-ական թթ.
Զսպանակավոր կշեռք, 19-րդ դ.
Զսպանակավոր կշեռք, 19-րդ դ.
Հեռախոս, 20-րդ դ.
Հեռախոս, 20-րդ դ.
Բաժակներ, 19-20-րդ դդ.
Բաժակներ, 19-20-րդ դդ.

Արծաթյա, պղնձե և մելքիորե բաժակներ:

Մուշուրբաներ, 19-20-րդ դդ.
Մուշուրբաներ, 19-20-րդ դդ.

Պղնձե սովորական և կլկլան գավաթներ` մուշուրբաներ: Ներկայումս այսպիսի գավաթներ պատրաստում է միայն գյումրեցի վարպետ Էդիկ Ժամակոչյանը:

Կավե կճուճներ, 20-րդ դ.
Կավե կճուճներ, 20-րդ դ.
Պղնձե կաթսայիկ, 19-րդ դ.
Պղնձե կաթսայիկ, 19-րդ դ.
Կավե պուտուկներ, 19-20-րդ դդ.
Կավե պուտուկներ, 19-20-րդ դդ.

Կավե կապույտ, դարչնագույն և դեղին ջնարակված պուտուկներ:

Կավե գավաթ, 20-րդ դ.
Կավե գավաթ, 20-րդ դ.
Կշեռքի պղնձե թասիկներ, 19-րդ դ.
Կշեռքի պղնձե թասիկներ, 19-րդ դ.

Կշեռքի պղնձե թասիկներ, ռուսական ցարական զինանշաններով դաջված:

Կրակարանի լատունե ունելի, 19-րդ դ.
Կրակարանի լատունե ունելի, 19-րդ դ.
Պղնձե կաթսայիկ, 19-րդ դ.
Պղնձե կաթսայիկ, 19-րդ դ.
Պղնձե նախշազարդ թաս, 19-րդ դ.
Պղնձե նախշազարդ թաս, 19-րդ դ.
Երկաթե ընկուզկոտրիչներ, 20-րդ դ.
Երկաթե ընկուզկոտրիչներ, 20-րդ դ.
Փայտե գդալներ, 20-րդ դ.
Փայտե գդալներ, 20-րդ դ.
Կենցաղային միաթև կշեռք, 20-րդ դ.
Կենցաղային միաթև կշեռք, 20-րդ դ.
Պղնձե կաթսայիկ, 19-րդ դ.
Պղնձե կաթսայիկ, 19-րդ դ.
Կավանոթ, 20-րդ դ.
Կավանոթ, 20-րդ դ.
Մետաղյա շաքարաման, 20-րդ դ.
Մետաղյա շաքարաման, 20-րդ դ.
Կավե կճուճ, 19-րդ դ.
Կավե կճուճ, 19-րդ դ.

Կավե կանաչ ջնարակված քառականթ կճուճ:

Սրճաղաց, 20-րդ դ.
Սրճաղաց, 20-րդ դ.

Հին մոդելից պատճենված նոր սրճաղաց:

Կավե կճուճ, 20-րդ դ.
Կավե կճուճ, 20-րդ դ.
Հախճապակյա ափսեներ, 20-րդ դ.
Հախճապակյա ափսեներ, 20-րդ դ.
Կավե գավաթ, 20-րդ դ.
Կավե գավաթ, 20-րդ դ.
Պղնձե ափսե, 19-րդ դ.
Պղնձե ափսե, 19-րդ դ.
Ապակյա անոթներ, 20-րդ դ.
Ապակյա անոթներ, 20-րդ դ.

Կարմիր և թափանցիկ ապակիներից պատրաստված անոթներ համեմունքների համար:

Կերամիկական ամաններ, 20-րդ դ.
Կերամիկական ամաններ, 20-րդ դ.
Պղնձե գավաթ, 19-րդ դ.
Պղնձե գավաթ, 19-րդ դ.
Կավե և մելքիորե սրճեփներ, 20-րդ դ.
Կավե և մելքիորե սրճեփներ, 20-րդ դ.
Կենցաղային երկթև կշեռք, 20-րդ դ.
Կենցաղային երկթև կշեռք, 20-րդ դ.
1/2